Mavi Diploma Safsatası & Diploma Eki Gerçeği
Güncelleme tarihi: 15 Eki
Bir belgenin rengi mi önemlidir, yoksa aldığınız eğitimin niteliği mi?
Yazıyı okuyacaklara birkaç sorumuz olacak.
(Bu yazıyı okuduğunuza göre bu Mavi Diploma meselesi bir şekilde ilginizi cezbediyor. Düne kadar cezbetmiyordu belki ama geçenlerde size bilmem hangi ülkeyi öneren sözüm ona danışmanlık şirketi bu gizemli Mavi Diplomadan bahsetti ve siz de bu cazibeye kapıldınız tabii. :)
Avrupa'da çalıştığımız üniversiteler Diploma Eki veriyor. Bununla alakalı bir derdimiz yok.
Derdimiz, bu Mavi Diploma denilen evrakın pazarlanmasıyla alakalı.
Cennetten tapu verir gibi lanse edilmesi rahatsız edici.
Mesele o.
Şimdi sorularımıza geçelim.
Mavi Diploma diye lanse edilen evrak gerçekten bir diploma mıdır?
Eğer bu mavi olan evrak bir diploma ise üniversitelerin mezunlarına diploma diye verdikleri kâğıt parçası nedir sizce?
Çevrenizde veya internette yaptığınız araştırmalarda, “Şu okuldan mezun oldum ve bana verilen sözüm ona Mavi Diploma sayesinde Avrupa'da çok kolay iş buldum.” diyene rastladınız mı?
Ya da “Mavi Diplomam var diye lisansüstü programlara başvuruda pozitif ayrımcılık gördüm.” diyeni duydunuz mu hiç?
Bu Mavi Diploma bu kadar önemli işler beceriyorsa denklik başvurularında YÖK mutlaka talep edilen evraklar arasına koyardı. Peki, Diploma Eki'nin tek başına denklik sağladığına dair resmî bir düzenlemeye rastladınız mı? (Denklik başvurusunda bu belgeyi ibraz ettiğinizde doğrudan denklik alacağınızı söyleyecek kadar ileri gidenler bile var.)
Diyelim Bulgaristan'da tıp eğitiminizi tamamladınız ve Almanya'da uzmanlık planlıyorsunuz. Uzmanlık ve mesleki tanınma süreçlerinde belirleyici olan şeyin Mavi Diploma adı verilen evrak olduğunu gösteren bir düzenlemeye denk geldiniz mi?
Avrupa'daki çoğu ülkenin uluslararası öğrencilere yönelik resmî eğitim portalları vardır. Siz bu sitelerin herhangi birinde “Gelin bizde okuyun çünkü Mavi Diploma veriyoruz.” diye bir tanıtıma denk geldiniz mi?
Mavi Diploma: Bir Deli Kırk Akıllı Hikâyesinin Vücut Bulmuş Hâli
Bir deli kuyuya bir taş atar, kırk akıllı bunu çıkaramaz.
Hatta akıllı olduklarını zannedenler bile bu delinin peşine takılmıştır.
Deli de ne yapsın, köşesinde oturup çayını yudumlarken belki kendisinin bile gırgır olsun diye ortaya attığı Mavi Diploma lafının bu kadar uzun süre seyredilecek bir film senaryosuna dönüşeceğinin farkında bile değildi. :)
Görünen o ki son yıllarda bazı ülkeleri parlatmada ve bu ülkeleri pazarlamada kullanılan Mavi Diploma safsatası, yabancı öğrencileri ülkemize çekmek isteyen bazı özel üniversiteler ve dolayısıyla onları pazarlayan acenteler tarafından da kullanılmaktadır.
İddia o ki bu Mavi Diploma (öyle ayrı bir diploma yok, yazının ilerleyen bölümlerinde buna kanıtlarıyla şahit olacağız) sahibi mezunlar Avrupa Birliği'nde daha kolay iş bulabilecekler ve lisansüstü eğitim başvurularında pozitif ayrımcılık sahibi olacaklar.
Ama sahiden böyle mi?
Google hazretlerine şöyle bir soru sorduk.
Siz de benzer bir sorgulama yapabilirsiniz. Karşınıza Mavi Diploma adıyla tanıtım yapan üniversiteler ve eğitim danışmanlığı siteleri çıkacaktır.
Hâlbuki size diploma diye tanıtılan, hatta mavisi de olan —acaba MAVİ denmesi biz Türklerin mavi ve turkuaz renklerine olan aşkından mıdır diye de aklıma soru gelmiyor değil— Diploma Eki'nin gerçek adı uluslararası eğitim kurumlarının belgelerinde açıkça yazıyor.
Diploma Supplement.
Ne gizemli bir diploma ne de mezunlarına ayrıcalık dağıtan sihirli bir belge.
Üstelik bu belgenin geliştirilmesinde Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve UNESCO/CEPES iş birliği yapmış.
Yani belgenin kendisi gayet gerçek.
Gerçek olmayan, ona yüklenen mucizevi özellikler. :)
Madem öyle, belgenin ne olduğunu onu geliştiren kurumların açıklamalarından öğrenelim.
Avrupa Komisyonu, Diploma Eki'ni yükseköğretim yeterliliklerinin anlaşılmasını ve karşılaştırılmasını kolaylaştıran bir belge olarak tanımlıyor.
Dikkatinizi çekerim.
Kolaylaştıran.
Garanti eden değil.
Aradaki farkı anlayabildiğimiz gün belki de bu tartışma sona erecek. :)
Mavi Diploma İddiasının Kendi Kendini Çürütmesi
Bu arada, web ortamında yaptığınız araştırmalarda karşınıza çıkan yazılarda MAVİ DİPLOMA diye başlanırken yazıların ortalarına veya sonlarına doğru bu Mavi Diplomanın sertifikaya ya da Diploma Eki'ne dönüştüğünü fark edersiniz. :)
Enteresan.
Bir yandan Mavi Diploma iddiası, bir yandan da kendi iddialarını çürütme çabaları.
Hani olur da bir gün hukuki bir süreç olursa:
“Kardeşim, piyasa öyle biliyor diye biz de öyle yazdık ama yazının tamamına bakarsanız bizim diploma iddiamızın olmadığını, bir sertifika ya da Diploma Eki olduğunu da belirtmiştik.”
diyebilme adına alınan önlemler.
Çok zekisiniz, asla yakalanmazsınız bu kafayla değil mi? :)
Oysa yapılması gereken çok basit.
Belgenin adını doğru söyleyin.
Ne işe yaradığını anlatın.
Ne işe yaramadığını da anlatın.
Hepsi bu.
Ama belli ki bazen basit olmak kolay değil.
Mavi Diploma Avantajları: İddialar ve El-Cevaplar
Bu saçma sapan iddialara cevap yazmayı bile kendime zulüm addediyorum ama her on kişiden beşi ilgilendikleri üniversiteyle alakalı “Mavi Diploma veriyor mu okul?” diye sorduğundan cevap yazmak zorundayım işte. :)
İddia: Mavi Diploma sahipleri dünyanın her yerinde lisansüstü eğitimlerine devam edebilirler.
El-Cevap:
Bu Mavi Diploma denilen evraka sahip değil diye hangi başvuru sahibi geriye çevrilmiştir?
Elbette bir üniversite başvuru sırasında Diploma Eki isteyebilir. Bu belge, adayın önceki eğitimini değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.
Ama kabul kararını tek başına bu belge belirlemez.
Üniversitenin tanınırlığı, programın akademik niteliği, mezuniyet koşulları, not ortalaması ve ilgili üniversitenin kabul şartları gibi unsurlar vardır.
Yoksa dünyadaki bütün lisansüstü kabul komisyonlarını kapatalım.
Kapıya bir görevli koyalım.
“Mavi Diploma var mı?”
“Var.”
“Buyurun, geçin.”
Ne güzel dünya! :)
İddia: Mavi Diploma sahipleri AB ülkelerinde kolayca iş bulurlar.
El-Cevap:
Bende Mavi Diploma dediğin evrak var.
Hadi gel bana Avrupa'da kolayca iş bul. :)
Ama kolayca bulduğun işin bana verilme sebebi de bu senin Mavi Diploma dediğin evrak olsun.
Bir ülkede çalışabilmek için mesleğinize göre yeterliliklerin tanınması, dil bilgisi, çalışma hakkı, işverenin şartları ve ilgili mevzuat önem taşıyabilir.
Özellikle tıp ve diş hekimliği gibi düzenlenmiş mesleklerde ayrıca mesleki tanınma süreçleri vardır.
Diploma Eki, bu süreçleri açıklamaya yardımcı olabilir. Ama bunların yerine geçmez.
İşverenin sizin hangi eğitimi aldığınızı anlamasına yardımcı olan bir belgeyi, size iş garantisi veren bir diplomaya dönüştürmek...
İşte bizim itirazımız buna.
İddia: Mavi Diploma sahiplerinin diplomaları uluslararası alanda daha çok kabul görür.
El-Cevap:
Şimdi ben Semmelweis Üniversitesi tıp mezunuyum ya da Prag Teknik Üniversitesi mezunuyum.
Mavi Diploma denilen evrakım var ve o yüzden de uluslararası alanda daha çok kabul görecek diplomam.
Doğru doğru.
Hatta bu Mavi Diploma denilen evrakı verdikleri için ilk 500–600'de bu okullar, değil mi?
Yoksa nasıl gireceklerdi bu sıralamalara? :)
Ya Allah'ını seversen, şu yanda oyna sen!
Bir üniversitenin akademik itibarı; araştırmaları, öğretim kalitesi, mezunlarının yeterlilikleri ve daha pek çok ölçütle değerlendirilir.
Diploma Eki ise o eğitimi başka ülkelerdeki kurumların daha kolay anlamasına yardımcı olur.
Üniversiteyi değerli yapan Diploma Eki değildir. Diploma Eki, üniversitenin verdiği eğitimi açıklayan belgelerden biridir.
İddia: Mavi Diploma, alınan eğitimin bütün AB ülkelerinde geçerli olduğunu gösteren bir belgedir.
El-Cevap:
Bir AB ülkesinden mezun olduğunuzda diplomanız diğer AB ülkelerinde otomatik olarak her amaç için tanınmış sayılmaz sevgili dostlar.
Akademik tanınma başka, mesleki tanınma başka.
Özellikle tıp, diş hekimliği ve eczacılık gibi düzenlenmiş mesleklerde Avrupa Birliği'nin özel kuralları vardır. Bazı yeterlilikler belirli koşullarda otomatik mesleki tanınma sisteminden yararlanabilir; bazıları içinse ayrıca değerlendirme gerekir.
Ama bu mekanizmaları belirleyen şey evrakın mavi olması değil.
Diplomanın niteliği, eğitimin hangi koşullarda tamamlandığı ve ilgili mevzuat.
Yoksa işimiz kolaydı.
Bir mavi kâğıt alır, Avrupa'nın kapılarını tek tek çalmadan açardık. :)
Hatırlayın, asıl diplomanız olmadan bu Mavi Diploma denilen zavazingonun herhangi bir bağımsız diploma hükmü yok!
Bir Deneme ile Gerçeklerin Ortaya Çıkarılması
İsviçre'de bulunan Fribourg Üniversitesine sorduk.
Dedik ki sizden mezun olduğumuzda bize asıl diplomanın yanında bir de Mavi Diploma verecek misiniz?
Tabii önce afalladılar.
Diploma elbette veriyoruz ama Mavi Diploma nedir, bilmiyoruz dediler. :)
Biz de olması gerektiği şekilde tekrar sorduk.
Mezunlarınıza Diploma Eki veriyor musunuz acaba?
Aaa evet, veriyoruz dediler.
Fransızca, Almanca ve İngilizce dillerinde mezunlarımıza bu ekten veriyoruz dediler.
Bu belge, sahibi tarafından tamamlanan çalışmaların niteliği, seviyesi, içeriği ve statüsünün standartlaştırılmış bir tanımını sunan, yükseköğretim diplomasına eşlik eden bir belgedir.
Tek başına diploma yerine geçmez.
Teşekkür ederiz dedik biz de. :)
Demek ki mesele bir belgenin varlığı değilmiş.
Mesele, o belgenin adının değiştirilip olduğundan farklı pazarlanmasıymış.
Diploma Eki ile Diploma Transkripti Arasında Fark Var mı?
He, işte can alıcı noktaya geldik.
Bu sorunun cevabını idrak ettiğiniz takdirde sadece biz değil, soru sordurarak cevaplara ulaştırmayı seven Sokrates bile sizi alkışlayacak. :)
Mavi Diploma denilen Diploma Eki, bir not dökümüne yani transkripte benzer ancak aynı belge değildir.
Transkript genellikle aldığınız dersleri, notları ve akademik başarı durumunuzu gösterir.
Diploma Eki ise tamamlanan eğitimin düzeyini, içeriğini, niteliğini ve ilgili yükseköğretim sistemi içindeki konumunu açıklayan daha kapsamlı bir belgedir.
İşverenler ve yükseköğretim kurumları için yabancı bir yeterliliğin daha kolay anlaşılmasını sağlar.
Fakat kati surette transkriptin veya asıl diplomanın yerine geçmez.
Kendiliğinden akademik veya mesleki tanınmayı da garanti etmez.
Şimdi soruyorum:
Bir belgeye sahip olmanız, o belgenin açıkladığı eğitimin kalitesini değiştirir mi?
Değiştirmez.
Bir üniversitenin dünya sıralamasını yükseltir mi?
Yükseltmez.
Bir ülkede çalışma hakkı kazandırır mı?
Tek başına kazandırmaz.
Peki, o zaman bu belgenin neden bunca zamandır ayrı bir diploma gibi pazarlandığını sormak hakkımız değil mi?
Hem de sonuna kadar hakkımız.
Diploma Eki'ni küçümsemiyoruz.
Diploma Eki'ni Diploma Eki olmaktan çıkarıp mucizevi bir pazarlama aracına dönüştüren anlayışı eleştiriyoruz.
Aradaki farkı görüyorsunuz değil mi?
Velhasıl...
Mavi Diploma diye ayrı bir DİPLOMA YOK!
Hoşunuza gitse de gitmese de YOK. :)
Diploma Eki var.
Hem de uluslararası yükseköğretimde gayet makul ve yararlı bir işlevi olan Diploma Eki.
Ama bu belgeyi alıp üzerine bir de Avrupa'da kolay iş bulma, otomatik denklik, uluslararası ayrıcalık gibi vaatler eklediğinizde artık eğitimden değil, pazarlama sanatından söz etmeye başlıyoruz.
Bizim itirazımız belgeye değil, belge üzerinden pazarlanan hayallere.
Bu Mavi Diploma safsatasının ülkemizde özellikle iki alanda karşımıza çıktığını görüyoruz:
1. Yurt dışı eğitim danışmanlığı piyasasında
Özellikle akademik geçmişi güçlü olmayan ve Türkiye dışında bir üniversitede eğitim almak isteyen öğrencilere bazı ülkelerin veya üniversitelerin pazarlanmasında kullanılan bir enstrüman olarak.
(Ha işte, o aklınıza gelen ülke veya ülkeler. Bakın, bir kerede nasıl da hatırladınız.)
2. Uluslararası öğrenci kabulüne yönelik üniversite tanıtımlarında
Özellikle yabancı öğrencileri kendilerine çekmek isteyen bazı özel üniversitelerin tanıtımında, Diploma Eki'nin olduğundan daha farklı ve önemli gösterilmesiyle.
Gerçi bizim anlayışımızda kendine yapılmasını istemediğini başkasına yapmayacaksın inancı temel düsturdur ama...
Neyse.
Biz söyleyeceğimizi söyledik.
Yine de son bir şey ekleyelim.
Bir diplomanın değeri, yanında verilen kâğıdın renginden değil, arkasındaki eğitimin niteliğinden gelir.
Siz yurt dışında iyi bir eğitim alarak gerçek diplomanızı alın yeter. :)
Mavisiyle, beyazıyla, sarısıyla işiniz olmasın...
Study smart. Live well.
Merak Edenlere Resmî Kaynaklar
Biz anlattık. Siz yine de bize inanmak zorunda değilsiniz. :)
Buyurun, Diploma Eki'nin ne olduğunu ve Avrupa'da mesleki tanınmanın nasıl işlediğini doğrudan ilgili kurumlardan okuyun.
Sonra dönüp kendinize bir soru sorun:
Bunca resmî açıklamanın içinde neden kimse bize pazarlanan o mucizevi Mavi Diplomadan bahsetmiyor? :)
Yorumlar